Các lệnh cơ bản trong Linux

Trong các phiên bản Linux Server đại đa số được quản lý bằng dòng lệnh với màn hình đen chữ trắng. Bằng cách này sẽ hạn chế được hao tốn tài nguyên RAM/ CPU/ HDD để chạy các ứng dụng Desktop mà người dùng đã sử dụng bấy lâu nay. Chúng ta chỉ cần bàn phím, không cần đến chuột.  Hạn chế được các tình huống có thể lây nhiểm virus từ USB và các thiết bị lưu trữ khác.

- Vậy chúng ta làm gì trên Linux?

   Linux Server là một môi trường cung cấp dịch vụ, ngoài dịch vụ chúng ta không còn làm gì trên đó. Chẳng hạn chơi game, soạn thảo văn bản, lướt web.,.. đó là những mối nguy hiểm tiềm ẩn có thể làm hư hỏng, phá hoại dữ liệu của bạn.

- Với dòng lệnh như vậy chúng ta sẽ làm được những gì?

  Trên tất cả các hệ điều hành điều được thiết kế dựa trên dòng lệnh, với dòng lệnh chúng ta có thể làm được tất cả những gì mà hệ điều hành đó hỗ trợ. Trên Linux bạn có thể cập nhật hệ điều hành, tạo thư mục, thay đổi cài đặt - thông tin hệ điều hành, cài đặt - tháo gỡ dịch vụ/ phần mềm/ người dùng, đồng bộ dữ liệu với hệ điều hành khác.

*****

Sau đây mình xin giới thiệu một số lệnh cơ bản trong Linux. (Các lệnh này có thể áp dụng cho Ubuntu)

*** Đường dẫn là gì?

- Đường dẫn thể hiện sự sắp xếp thứ tự thư mục và file trong một hệ điều hành.

- Trong Linux thư mục gốc thể hiện bằng dấu "/".

1. Lệnh cd: di chuyển con trỏ. 

- Cú pháp: cd "đường dẫn"

- Bằng lệnh trên con trỏ sẽ di triển đến thư mục "folder1" (thư mục folder1 trở thành thư mục hiện hành).

- Muốn biết đường dẫn đến thư mục hiện hành ta đánh lệnh "pwd". Ở trên trả về đường dẫn /home/ctyabc/folder1

- Để trở về thư mục cha (thư mục phía trước) ta đánh lệnh cd với thông số ".." ví dụ: cd ..

2. Lệnh ls: liệt kê thông tin file và thư mục.

- Cú pháp: ls -[thông số] [path 1] .... [path n].

- Thông số thường sử dụng: l và o: hiển thị tên file, thông tin chủ sở hữu, người dùng được chia sẻ ( thông số l), ngày tạo, kích thước file.

3. Lệnh mkdir: Tạo thư mục.

- Cú pháp: mkdir "tên thư mục"

4. lệnh rmdir: xóa thư mục.

- Cú pháp: rmdir "tên thư mục"

5. lệnh mv: di chuyển thư mục và file.
- Cú pháp: mv [thông số] [thư mục nguồn] [thư mục đích]

6. Các lệnh liên quan về cập nhật Hệ điều hành và phần mềm:
- Lệnh lấy thông tin các bản cập nhật về hệ điều hành và phần mềm hiện có: sudo apt-get update
- Lệnh tải và cập nhật tất cả phần mềm và hệ điều hành tại thời điểm hiện tại: sudo apt-get upgrade

- Cài đặt phần mềm: sudo apt-get install "tên phần mềm"
- Gỡ bỏ phần mềm: sudo apt-get remove "tên phần mềm"

7. Lệnh hệ thống: chmod
- Cú pháp chmod [options] mode[,mode] file1 [file2...]

Các tùy chọn thường sử dụng [options]:

• -R đệ quy, lệnh có tác dụng cả với các đối tượng trong thư mục con
• -f bắt buộc, tiếp tục thực hiện với tất cả các đối tượng dù xảy ra lỗi
• -v hiển thị tiến trình làm việc với các đối tượng

Chế độ truy cập của tập tin [mode]: chmod [user1][group of user1][other user]
+ ví dụ: sudo chomd 744 data

#	quyền	rwx
7	toàn quyền	111
6	đọc và ghi	110
5	đọc và thực thi	101
4	chỉ đọc	100
3	ghi và thực thi	011
2	chỉ ghi	010
1	chỉ thực thi	001
0	không có quyền	000

8. Lệnh tạo/xóa và cấp quyền người dùng:
     a. Tạo người dùng:                     sudo adduser "tên user"
     b. Xóa người dụng:                    sudo deluser "tên user"
     c. Tạo nhóm người dùng:           sudo addgroup "tên nhóm"
     d. Xóa nhóm người dùng:          sudo delgroup "tên nhóm"
     e. Thêm người dùng vào nhóm: sudo adduser "tên user" "tên group"
     f. Xóa người dùng vào nhóm:    sudo deluser "tên user" "tên group"
     g. Đổi quyền sở hữu cho nhóm khác: chgrp -R "tên group" [file|directory]
     - Người dùng trong nhóm sẽ có quyền của nhóm đang sở hữu thư mục/file mà nhóm đang sở hữu.

9. Tạo / đọc / chỉnh sửa tệp tin: nano
- Cú pháp: nano "tên file"
+ Đây là lệnh dùng để tạo / đọc / chỉnh sửa tệp tin, lệnh này được dùng để chỉnh sửa file cấu hình của phần mềm và các tệp cấu hình trên Linux.
+ Sau khi tạo / đọc / chỉnh sửa tệp tin xong. Bấm Ctrl + O để ghi, Ctrl + X để thoát.


(Còn tiếp...)